Badanie VNG

Badania VNG, vHIT, VEMP opisuje

dr hab. n. med.
Katarzyna Miśkiewicz

Specjalistka otorynolaryngologii. W jej szczególnym obszarze zainteresowań leżą diagnostyka nagłej głuchoty, ostrych szumów usznych oraz pełna diagnostyka przyczynowa zawrotów głowy u osób dorosłych. Stopień doktora habilitowanego nauk medycznych uzyskała w 2023 roku na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach za cykl publikacji „Zawroty głowy w przewlekłych schorzeniach endokrynologicznych”.

Kiedy wykonuje się wideonystagmografię?

Badanie VNG może zostać zalecone pacjentom, którzy odczuwają między innymi:

• napadowe lub przewlekłe zawroty głowy,
• wrażenie wirowania otoczenia,
• niestabilność i problemy z równowagą,
• uczucie „ściągania” na jedną stronę,
• niepewność podczas chodzenia,
• zawroty wywoływane zmianą pozycji głowy,
• szumy uszne, pogorszenie słuchu albo uczucie pełności w uchu występujące wraz z zaburzeniami równowagi.

VNG może być elementem diagnostyki takich schorzeń jak łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy, zapalenie nerwu przedsionkowego, choroba Ménière’a czy inne zaburzenia ucha wewnętrznego. Nieprawidłowy zapis może także wskazywać, że konieczna jest dalsza diagnostyka neurologiczna. Samo badanie nie zawsze pozwala jednak postawić ostateczną diagnozę – wynik należy interpretować razem z objawami, badaniem lekarskim i rezultatami innych testów.

Jak przebiega badanie VNG?

Wideonystagmografia składa się zwykle z kilku części. Ich dokładny zakres może różnić się zależnie od wskazań i pracowni diagnostycznej.

1. Ocena ruchów oczu

Pacjent obserwuje punkty lub obrazy pojawiające się na ekranie, starając się śledzić je wzrokiem bez poruszania głową. Rejestrowane są między innymi szybkie ruchy oczu, płynne podążanie za celem oraz zdolność utrzymania spojrzenia w określonym kierunku.

Ta część pomaga ocenić współpracę narządu wzroku, układu przedsionkowego i ośrodkowego układu nerwowego.

2. Próby położeniowe

Osoba badana przyjmuje różne pozycje ciała i głowy – siedząc lub leżąc. Specjalista obserwuje, czy zmiana ułożenia wywołuje zawroty głowy albo charakterystyczny oczopląs.

Próby te są szczególnie przydatne w diagnostyce łagodnych napadowych położeniowych zawrotów głowy, które często pojawiają się podczas obracania się w łóżku, pochylania albo odchylania głowy.

3. Próba kaloryczna

Podczas tej części do przewodu słuchowego podawane jest osobno do każdego ucha ciepłe i chłodne powietrze lub woda. Zmiana temperatury pobudza narząd równowagi i wywołuje reakcję oczu rejestrowaną przez kamerę.

Porównanie odpowiedzi prawego i lewego ucha pozwala sprawdzić, czy jeden z błędników reaguje słabiej od drugiego. Próba może chwilowo wywołać uczucie wirowania, ponieważ właśnie takiej kontrolowanej reakcji oczekuje się podczas badania.

Całość trwa zazwyczaj około godziny, choć czas może być krótszy lub dłuższy w zależności od zastosowanego zakresu testów.

Jak przygotować się do VNG?

Przed badaniem pacjent powinien zastosować się do instrukcji otrzymanych w konkretnej placówce. Niektóre leki, alkohol, kofeina oraz substancje wpływające na układ nerwowy mogą zmieniać reakcje narządu równowagi i zaburzać wynik.

Nie należy jednak samodzielnie odstawiać żadnych leków. Decyzję o czasowym przerwaniu terapii powinien podjąć lekarz kierujący lub osoba wykonująca badanie. Warto wcześniej przekazać pełną listę przyjmowanych preparatów, również leków dostępnych bez recepty.

W dniu badania zwykle zaleca się lekki posiłek zamiast obfitego jedzenia. Dokładne wymagania mogą różnić się pomiędzy pracowniami, dlatego najważniejsze są zalecenia przekazane podczas rejestracji.

Czy badanie VNG boli?

Badanie jest bezbolesne i nie narusza tkanek. Niektóre jego elementy mogą jednak wywołać przejściowe zawroty głowy, nudności albo uczucie dezorientacji. Objawy zazwyczaj ustępują krótko po zakończeniu testu, a wymioty zdarzają się rzadko.

Osoby, które zwykle bardzo silnie reagują na zawroty głowy, mogą rozważyć przyjazd z osobą towarzyszącą. Po badaniu warto przez chwilę odpocząć, a decyzję o prowadzeniu samochodu uzależnić od samopoczucia.

Co pokazuje wynik VNG?

Wynik pozwala ocenić, czy reakcje układu równowagi są prawidłowe i symetryczne. Może wskazać, że zaburzenie dotyczy jednego lub obu błędników, a także ujawnić nieprawidłowości wymagające dalszej oceny.

Wideonystagmografia nie odpowiada jednak na każde pytanie dotyczące zawrotów głowy. Narząd równowagi jest złożonym układem, dlatego VNG może zostać uzupełnione między innymi badaniem słuchu, rezonansem magnetycznym lub innymi testami przedsionkowymi.

Najważniejsze jest więc nie samo określenie wyniku jako prawidłowego lub nieprawidłowego, lecz jego interpretacja w odniesieniu do historii dolegliwości konkretnego pacjenta.

vHIT (Video Head Impulse Test – Wideotest pchnięcia głową)
To test pchnięcia głową, który ocenia odruch przedsionkowo-oczny (VOR). Odruch ten odpowiada za to, że gdy poruszasz głową, Twój wzrok pozostaje stabilnie skupiony na jednym punkcie.

• Po co się je wykonuje: Jako jedyne badanie pozwala ocenić wszystkie 6 kanałów półkolistych błędnika (zarówno boczne, przednie, jak i tylne) przy szybkich, naturalnych ruchach głowy.
• Jak działa: Pacjent w lekkich goglach z kamerą patrzy w jeden punkt na ścianie, a pielęgniarka wykonuje krótkie, szybkie i niespodziewane ruchy głową pacjenta. Komputer sprawdza, czy oczy nadążają za ruchem, czy też występują tzw. „sakkady” korekcyjne (gwałtowne „doskakiwanie” wzroku).

VEMP (Vestibular Evoked Myogenic Potentials – Miogenne Przedsionkowe Potencjały Wywołane)
To badanie, które w przeciwieństwie do VNG i vHIT nie ocenia kanałów półkolistych, lecz tzw. narządy otolitowe.

• Po co się je wykonuje: Służy do oceny woreczka (cVEMP) i łagiewki (oVEMP) oraz dolnej i górnej gałęzi nerwu przedsionkowego. Uszkodzenie tych struktur daje często objawy „uciekania ziemi spod stóp” lub uczucia bujania jak na statku.
• Jak działa: Na szyi (lub pod oczami) pacjenta nakleja się elektrody, a do uszu podaje dźwięki przez słuchawki. Dźwięk stymuluje błędnik, a elektrody rejestrują odruchowe, minimalne napięcie mięśni szyi lub gałki ocznej w odpowiedzi na ten bodziec.