Zwichnięcie rzepki: czym jest i jak się je leczy?

Co to jest zwichnięcie rzepki?

Zwichnięcie rzepki to sytuacja, w której rzepka (kość w przedniej części kolana, zaznaczona na rysunku poniżej) przemieszcza się poza swoje normalne miejsce na kości udowej. Najczęściej rzepka przemieszcza się na zewnątrz kolana.

Jak dochodzi do zwichnięcia rzepki?

Zwichnięcie rzepki może wystąpić na dwa sposoby: bezpośredni i pośredni.

1. Uraz bezpośredni: Uderzenie lub kopnięcie w rzepkę, które powoduje jej przemieszczenie.
2. Uraz pośredni: Najczęściej występuje, gdy kolano się skręca, np. podczas gwałtownej zmiany kierunku ruchu, nagłego zatrzymania, długiego biegu lub skakania. Może się to zdarzyć także u osób z wrodzonymi wadami anatomicznymi kolana, bez dodatkowych obciążeń.

Kto jest narażony na zwichnięcie rzepki?

Zwichnięcie rzepki częściej występuje u osób z pewnymi predyspozycjami, takimi jak:

• wysokie ułożenie rzepki,
• dysplazja bruzdy bloczka kości udowej,
• wiotkość stawowa,
• zaburzenia rotacyjne,
• przebyte urazy kolana.

Jakie są objawy zwichnięcia rzepki?

Podczas skrętu kolana, np. podczas nagłego skrętu ciała czy zatrzymania się, może dojść do „przeskoku” w kolanie. Kolano może się zablokować z rzepką przemieszczoną do boku, choć często rzepka wraca na miejsce sama. Objawom towarzyszy ból i obrzęk kolana.

Jak diagnozuje się zwichnięcie rzepki?

Podczas pierwszego zwichnięcia często dochodzi do uszkodzenia przyśrodkowego więzadła rzepkowo-udowego (MPFL). Mogą też wystąpić uszkodzenia chrząstki stawowej. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (RTG, rezonans magnetyczny) oraz badanie fizykalne przez ortopedę, który ocenia ruchomość rzepki i inne wskaźniki.

Jak leczy się zwichnięcie rzepki?

1. Leczenie nieoperacyjne: Większość pierwszorazowych zwichnięć można leczyć bez operacji. Po krótkim unieruchomieniu wdraża się rehabilitację, która wzmacnia mięśnie kończyn dolnych i miednicy, zmniejszając ryzyko nawrotów.
2. Leczenie operacyjne: Konieczne przy nawrotowych zwichnięciach rzepki. Obejmuje:
   • Rekonstrukcja MPFL: Najczęstsza operacja, która polega na naprawie więzadła zapobiegającego bocznemu przemieszczeniu rzepki.
   • Transpozycja Guzowatości Piszczeli (TTO): Stosowana, gdy rzepka jest zbyt wysoko, a kość udowa nie zapewnia odpowiedniej stabilizacji. Procedura ta zmienia położenie rzepki, aby zapobiec jej zwichnięciu.
   • Trochleoplastyka: W przypadkach, gdy kształt kości udowej jest nieprawidłowy, chirurg tworzy zagłębienie w kości, aby poprawić stabilność rzepki.
   • Osteotomia korekcyjna: Korekcja rotacji i osi kończyny poprzez nacięcie i stabilizację kości w nowym ustawieniu.

Powrót do normalnej aktywności zajmuje około 6 tygodni, a powrót do sportu około 3 miesięcy. Rehabilitacja zaczyna się od pierwszego tygodnia po operacji, stopniowo zwiększając intensywność ćwiczeń.