Badanie VNG - na czym polega i kiedy warto je wykonać?

Zawroty głowy, uczucie wirowania otoczenia, problemy z utrzymaniem równowagi czy niepewność podczas chodzenia mogą mieć wiele przyczyn. Czasem źródło dolegliwości znajduje się w uchu wewnętrznym, innym razem w układzie nerwowym lub poza narządem równowagi. Jednym z badań pomagających uporządkować diagnostykę takich objawów jest VNG, czyli wideonystagmografia.

Choć nazwa może brzmieć skomplikowanie, samo badanie jest nieinwazyjne. Polega przede wszystkim na dokładnym rejestrowaniu ruchów oczu w różnych warunkach.

Czym jest badanie VNG?

VNG ocenia działanie układu przedsionkowego, czyli części narządu równowagi znajdującej się w uchu wewnętrznym. Układ ten współpracuje ze wzrokiem, mózgiem oraz mięśniami, pomagając nam zachować stabilność podczas stania, chodzenia i poruszania głową.

W czasie badania analizowany jest oczopląs – niezależne od woli, rytmiczne ruchy gałek ocznych. Oczopląs może pojawiać się fizjologicznie, na przykład w odpowiedzi na określone bodźce, ale jego kierunek, nasilenie albo występowanie w nieodpowiednich warunkach mogą dostarczać informacji o zaburzeniach narządu równowagi.

Pacjent zakłada specjalne gogle wyposażone w kamerę na podczerwień. Urządzenie rejestruje nawet bardzo subtelne ruchy oczu, również w ciemności, gdy wzrok nie może tłumić niektórych reakcji oczopląsowych.

Kiedy wykonuje się wideonystagmografię?

Badanie VNG może zostać zalecone pacjentom, którzy odczuwają między innymi:

• napadowe lub przewlekłe zawroty głowy,
• wrażenie wirowania otoczenia,
• niestabilność i problemy z równowagą,
• uczucie „ściągania” na jedną stronę,
• niepewność podczas chodzenia,
• zawroty wywoływane zmianą pozycji głowy,
• szumy uszne, pogorszenie słuchu albo uczucie pełności w uchu występujące wraz z zaburzeniami równowagi.

VNG może być elementem diagnostyki takich schorzeń jak łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy, zapalenie nerwu przedsionkowego, choroba Ménière’a czy inne zaburzenia ucha wewnętrznego. Nieprawidłowy zapis może także wskazywać, że konieczna jest dalsza diagnostyka neurologiczna. Samo badanie nie zawsze pozwala jednak postawić ostateczną diagnozę – wynik należy interpretować razem z objawami, badaniem lekarskim i rezultatami innych testów.

Jak przebiega badanie VNG?

Wideonystagmografia składa się zwykle z kilku części. Ich dokładny zakres może różnić się zależnie od wskazań i pracowni diagnostycznej.

1. Ocena ruchów oczu

Pacjent obserwuje punkty lub obrazy pojawiające się na ekranie, starając się śledzić je wzrokiem bez poruszania głową. Rejestrowane są między innymi szybkie ruchy oczu, płynne podążanie za celem oraz zdolność utrzymania spojrzenia w określonym kierunku.

Ta część pomaga ocenić współpracę narządu wzroku, układu przedsionkowego i ośrodkowego układu nerwowego.

2. Próby położeniowe

Osoba badana przyjmuje różne pozycje ciała i głowy – siedząc lub leżąc. Specjalista obserwuje, czy zmiana ułożenia wywołuje zawroty głowy albo charakterystyczny oczopląs.

Próby te są szczególnie przydatne w diagnostyce łagodnych napadowych położeniowych zawrotów głowy, które często pojawiają się podczas obracania się w łóżku, pochylania albo odchylania głowy.

3. Próba kaloryczna

Podczas tej części do przewodu słuchowego podawane jest osobno do każdego ucha ciepłe i chłodne powietrze lub woda. Zmiana temperatury pobudza narząd równowagi i wywołuje reakcję oczu rejestrowaną przez kamerę.

Porównanie odpowiedzi prawego i lewego ucha pozwala sprawdzić, czy jeden z błędników reaguje słabiej od drugiego. Próba może chwilowo wywołać uczucie wirowania, ponieważ właśnie takiej kontrolowanej reakcji oczekuje się podczas badania.

Całość trwa zazwyczaj około godziny, choć czas może być krótszy lub dłuższy w zależności od zastosowanego zakresu testów.

Jak przygotować się do VNG?

Przed badaniem pacjent powinien zastosować się do instrukcji otrzymanych w konkretnej placówce. Niektóre leki, alkohol, kofeina oraz substancje wpływające na układ nerwowy mogą zmieniać reakcje narządu równowagi i zaburzać wynik.

Nie należy jednak samodzielnie odstawiać żadnych leków. Decyzję o czasowym przerwaniu terapii powinien podjąć lekarz kierujący lub osoba wykonująca badanie. Warto wcześniej przekazać pełną listę przyjmowanych preparatów, również leków dostępnych bez recepty.

W dniu badania zwykle zaleca się lekki posiłek zamiast obfitego jedzenia. Dokładne wymagania mogą różnić się pomiędzy pracowniami, dlatego najważniejsze są zalecenia przekazane podczas rejestracji.

Czy badanie VNG boli?

Badanie jest bezbolesne i nie narusza tkanek. Niektóre jego elementy mogą jednak wywołać przejściowe zawroty głowy, nudności albo uczucie dezorientacji. Objawy zazwyczaj ustępują krótko po zakończeniu testu, a wymioty zdarzają się rzadko.

Osoby, które zwykle bardzo silnie reagują na zawroty głowy, mogą rozważyć przyjazd z osobą towarzyszącą. Po badaniu warto przez chwilę odpocząć, a decyzję o prowadzeniu samochodu uzależnić od samopoczucia.

Co pokazuje wynik VNG?

Wynik pozwala ocenić, czy reakcje układu równowagi są prawidłowe i symetryczne. Może wskazać, że zaburzenie dotyczy jednego lub obu błędników, a także ujawnić nieprawidłowości wymagające dalszej oceny.

Wideonystagmografia nie odpowiada jednak na każde pytanie dotyczące zawrotów głowy. Narząd równowagi jest złożonym układem, dlatego VNG może zostać uzupełnione między innymi badaniem słuchu, rezonansem magnetycznym lub innymi testami przedsionkowymi.

Najważniejsze jest więc nie samo określenie wyniku jako prawidłowego lub nieprawidłowego, lecz jego interpretacja w odniesieniu do historii dolegliwości konkretnego pacjenta.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.